رد شدن به محتوای اصلی

پست‌ها

کاتێک تووشی قەیرانی دەروونی دەبیت

زۆر جار لە ژیاندا، ھەموومان تووشی قەیران دەبین. قەیران دەتوانێت بە شێوەیەکی لەناکاو ڕووبدات، یان لە ئەنجامی بارودۆخێک بێت کە ماوەیەکی زۆرە بەردەوامە. قەیران ھەمیشە تێدەپەڕێت، تەنانەت ئەگەر کاتی زۆریشی بوێت. ھەندێک جار پێویستت بە پشتیوانی و یارمەتی دەبێت بۆ ئەوەی بتوانیت ھەست و ئەزموونەکانت چارەسەر بکەیت. قەیران چییە؟ ھەموو کەسێک لە ژیانیدا ڕووبەڕووی سەختی دەبێتەوە، ئەمەش بەشێکە لە ژیان. بەڵام ھەندێک جار شتێک ئەوەندە سەخت دەبێت کە تووشی قەیران دەبیت. قەیران وەڵامدانەوەیە بۆ بارودۆخێکی سەخت، وەک لەدەستدانی کەسێک یان شتێک، یان ڕوودانی گۆڕانکارییەک لە ژیاندا. ئەو شێوازەی کە تۆ بەکاری دەھێنیت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ سەختییەکان، لەم بارودۆخەدا بەس نییە و تووشی قەیران دەبیت. قەیران دەتوانێت ئەوەندە سەخت بێت کە پێویستت بە پشتیوانی بێت بۆ ئەوەی دەست بکەیتەوە بە ھەستکردن بە باشی. ھۆکارەکانی قەیران چەندین ھۆکار ھەن کە دەتوانن ببنە ھۆی قەیران:   ڕووداوە چاوەڕواننەکراوەکان:   وەک ڕووداوی ھاتوچۆ، نەخۆشی، تاوان، لەدەستدانی کار، یان لەدەستدانی کەسێکی ئازیز بە شێوەیەکی لەناکاو. گ...

"پاش سەرمایە"ی ئیستڤان مێسزارۆس

پەرتووکی "پاش سەرمایە"ی ئیستڤان مێسزارۆس، توێژەرێکی مەزن و ڕەخنەگری کۆمەڵایەتی، یەکێکە لەو پەرتووکانەی کە بە ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی کێشە سەرەکییەکانی سەردەمەکەمان دەبێتەوە. ئەم پەرتووکە لە ساڵی ١٩٩٥ بڵاوکراوەتەوە و تا ئێستاش وەک سەرچاوەیەکی گرنگ بۆ ئەو کەسانە مایەوە کە بڕوایان بە پێویستییەتی گۆڕانکارییەکی ڕادیکاڵ لە سیستەمی کاپیتاڵیستی هەیە. مێسزارۆس لێرەدا هەوڵدەدات تێڕوانینێکی نوێ بەرەو دیاریکردنی ڕێگایەکی ڕزگاری دژ بە کاپیتاڵیزم پێشکەش بکات. بەڵام ئایا ئەم پڕۆژەیە سەرکەوتووە؟ ڕەخنە بە کاپیتاڵیزم و شکستی شۆڕشە سۆسیالیستییەکان مێسزارۆس جەخت لەسەر پێویستی بە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە سیستەمی کاپیتاڵیستی ئێستا دادەنێت. بەگوێرەی ئەو، کاپیتاڵیزم لە قەیرانیەکی درێژخایەن و نەخوازراودایە کە تەنها بە هەڵوەشاندنەوەی خاوەنەکانی سەرمایە چارەسەر ناکرێت، بەڵکو پێویستە خۆی سەرمایە وەک فۆرمێکی کۆمەڵایەتی ڕیشەکێشی بکرێت. ئەو باس لەوە دەکات کە هەوڵە شۆڕشگێڕانەکانی ڕابردوو (وەک یەکێتی سۆڤیەت) تەنها لە ڕووی سیاسییەوە سەرکەوتوو بوون، بەڵام نەیانتوانیوە سەرمایە وەک سیستەمێکی کۆنترۆڵکەری کۆمەڵایەتی بس...

ئەلێرژیاى شیرى گا لە منداڵان: نیشانەکان و چارەسەرى

ئەلێرژیاى شیرى گا یەکێکە لە ئەلێرژىەکانى زۆر باو لە منداڵانى خوارى سێ ساڵیدا. لە کوردستاندا, زانىارییەکان دەربارەى ئەم بابەتە کەمە و زۆربەی دایک و باوکەکان نازانن کە منداڵەکانیان دەکرێت ئەلێرژىیان هەبێت بۆ شیرى گا. ئەلێرژیاى شیرى گا چىيە؟ ئەلێرژياى شيرى گا بەوە دەگوترێت کە لەشى منداڵەکە بەرامبەر پڕۆتینى شیرى گا کاردانەوەیەکى نائاسایی نیشان دەدات. ئەمەش دەبێتە هۆى دروستبوونى نیشانەکانى جیاوز، وەک: خورانى سک، ڕیشاڵ، یان ئیسەڵ هەوکردنى پێست (ئێکزیما) یان سووربوونەوە ئاسانى هەناسەدان یان خێرا خەبەربوون لە کوردستاندا، شیرى گا و بەرهەمەکانی (وەک پەنیر، ماست، و کرێم) بە شێوەیەکى بەرفراوان بەکاردەهێنرێن. بۆیە، گەر منداڵێک ئەلێرژىى هەبێت، پێویستە خێزانەکە ئاگادار بێت و بەرنامەى خواردنى منداڵ بگۆڕێت. جۆرەکانی ئەلێرژیاى شیرى گا ١. ئەلێرژياى خێرا (IgE-mediated): نیشانەکان لە ماوەی یەک کاتژمێردا دەردەکەون و دەکرێت قورس بن، وەک هەوکردنى ڕاستەوخۆى پێست یان ئاسانى هەناسەدان. ٢. ئەلێرژياى هێواش (Non-IgE-mediated): نیشانەکان دوای چەند کاتژمێر یان ڕۆژێک دەردەکەون، وەک درێژخایەنى ئیسەڵ یان کێشە لە گەشەکرد...

ڕوانگەیەک لەسەر زیرەکی دەستکرد و هۆشیاری

گەڕانەوە بۆ سروشت و ئاگایی گفتوگۆکانی زانستی و فەلسەفەیی لەسەر ئاگایی (Consciousness) و پەیوەندییەکەی بە سروشت و تەکنەلۆژیاوە، بەتایبەتی لە کۆمەڵگا کوردیدا، ڕەنگدانەوەیەکی تایبەتی هەیە. کوردەکان بە درێژایی مێژوو، پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ سروشت هەبووە و فەلسەفە بەشێکی سەرەکیی ژیانی ڕۆژانەیان بووە. ئەم وتارە هەوڵ دەدات پەیوەندی نێوان بابەتە زانستییەکانی وەک ئاگایی، بیرکارییەکەی مرۆڤ، هەستی ئاساییی ئەلیکترۆنی (AI)، و شێوازی ژیانی کوردی بدۆزێتەوە، بە تایبەتی لە ڕووی زمانەوە و پەیوەندییان بە سروشتەوە. ئاگایی و سروشت: پەیوەندییەکی کۆن لە فەلسەفەی کوردیدا لە گفتوگۆکەدا، زانایانی وەک ئانیل سێس (Anil Seth) باسی ئەوە دەکەن کە ئاگایی تایبەتمەندییەکی زیندەیییە کە لە پەرەسەندندا دروست بووە. ئەم بیرۆکەیە لە فەلسەفەی کوردیدا ڕەگی کۆنی هەیە. کوردەکان بە شێوەیەکی سروشتی پەیوەندییان لەگەڵ ژینگە هەیە و زۆرێک لە باوەڕەکانیان وەک "حەوتان" یان "ئەنیمیزم" (باوەڕ بە ڕۆحی سروشت) پەیوەستە بە ئاگایییەکی گشتیی سروشتەوە. بۆ نموونە، لە زمانی کوردیدا، نزیکەی ٥٠ ناو جیاواز هەیە بۆ ڕەنگەکانی سەوز...

گرنگی پسیكۆلۆژیای كۆمەڵایەتی

پسیكۆلۆژیای كۆمەڵایەتی گرنگییەكی زۆری هەیە لە تێگەیشتنی ڕەفتاری مرۆڤدا، چونكە ڕووناكی دەخاتە سەر چۆنیەتی كاریگەریی كۆمەڵگا و گروپە كۆمەڵایەتییەكان لەسەر بیركردنەوە، هەست و سۆز و ڕەفتاری تاكەكان.  تێگەیشتن لە پسیكۆلۆژیای كۆمەڵایەتی یارمەتیمان دەدات لە چارەسەر كردنی كێشە كۆمەڵایەتییەكان، پەرەپێدانی پەیوەندییە نێوان خەڵك، و دروستكردنی كۆمەڵگایەكی باشتر.  بە بەكارهێنانی ئەم زانستە، دەتوانین هۆكارەكانی جیاوازی و پێكدادانە كۆمەڵایەتییەكان بزانین و ڕێگەچارەیەكی باشتر بدۆزینەوە بۆ بەهێزكردنی پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان. چەند کەسایەتییەکی دیاری بواری دەروونناسی کۆمەڵایەتی بواری دەروونناسی کۆمەڵایەتی زۆر بەربڵاو و گرنگە و لەلایەن زۆر زانا و توێژەرەوە کاری لەسەر کراوە.  هەندێک لە کەسایەتییە دیارەکانی ئەم بوارە بریتین لە: